Thuốc nào gây độc cho gan?

Trong các tờ hướng dẫn sử dụng thuốc chúng ta vẫn thường thấy cảnh báo: “thận trọng cho bệnh nhân suy gan, suy thận”… Hiểu đúng các cảnh báo này sẽ giúp bạn giảm sự lo ngại không đáng có và tránh các tai biến do thuốc gây ra .

thuoc hai gan

Thuốc có thể làm thay đổi chức năng gan, tổn thương gan, có thể dẫn dến tàn phế hoặc thậm chí đe dọa tử vong nếu không dùng đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Tại sao thuốc gây hại cho gan

Y học ngày càng phát triển, các loại thuốc mới liên tục được nghiên cứu và đưa vào sử dụng để bảo vệ sức khỏe con người. Tuy nhiên có một số thuốc bên cạnh tác dụng điều trị lại gây hại cho nhiều cơ quan trong cơ thể, nhất là gan và thận.

Một trong những chức năng quan trọng của gan là chuyển hóa thuốc và khử độc cho cơ thể. Vì vậy, khi dùng thuốc thì gan là cơ quan đầu tiên trực tiếp chịu ảnh hưởng. Tại gan, thuốc được chuyển hóa qua nhiều giai đoạn trước khi được đưa trở lại máu. Trong quá trình đó, một số dạng chuyển hóa của thuốc có thể gây viêm, hủy hoại tế bào gan, tắc nghẽn đường mật hoặc làm gan bị nhiễm mỡ.

Các thuốc gây độc cho gan

Thường gặp nhất là ngộ độc thuốc do sử dụng quá liều lượng hoặc dùng thuốc kéo dài. Các thuốc này làm tổn thương hệ thống khử độc của tế bào gan, do đó làm giảm sút khả nǎng thải độc ở gan và phá hủy tế bào gan.

Viêm gan theo kiểu này thường gặp ở các bệnh nhân đang dùng thuốc để điều trị bệnh mạn tính nào đó. Chẳng hạn như, các thuốc chống lao (pyrazinamid, rifamicin, rimifon), thuốc chống tǎng huyết áp loại anpha – methyldopa, thuốc điều trị tâm thần, các loại thuốc chống viêm khớp, thuốc hạ mỡ máu,… Vì thế bệnh nhân đang điều trị những bệnh này cần phải được theo dõi định kỳ và làm các xét nghiệm chức nǎng gan để phát hiện biến chứng viêm gan do thuốc.

Một tỷ lệ không nhỏ các thuốc gây hại cho gan dù chỉ dùng với liều lượng thấp, thậm chí rất ít vẫn gây viêm gan. Tổn thương gan gây ra do các loại thuốc này là do phản ứng quá mức của cơ thể với thuốc. Viêm gan theo kiểu này thường hay gặp ở những người có cơ địa dị ứng hoặc trong gia đình có nhiều người bị dị ứng.

Vì vậy, khi sử dụng thuốc cần lưu ý các nhóm thuốc sau rất dễ gây tổn thương gan:

– Nhóm gây tổn thương tế bào gan (tăng men gan), bao gồm các thuốc: kháng khuẩn, nấm (ketoconazol, tetracyclin, trovafloxacin); chống lao (isoniazid, rifampicin, pyrazinamid); chữa tăng huyết áp (lisinopril, losartan, amiodaron); giảm đau, chống viêm (paracetamol, allopuriol, các kháng viêm không steroid); chống tiết acid (omeprazol); trầm cảm (fluoxetin, proxetin, sertralin); chống mỡ máu (statin); thuốc chống béo (bupropion)…

– Nhóm thuốc làm tắc mật bao gồm các thuốc: kháng khuẩn, nấm (amoxicilin+ acid clavulanic, erythromycin, terbinafin), tâm thần (chlopromazin, mirtarazin, trầm cảm ba vòng), chống dị ứng (phenothiazin), cao huyết áp (irbesartan), chống máu cục (chlopidogen), thuốc chứa estrogen (viên tránh thai, estrogen), steroid đồng hóa.

– Nhóm vừa làm tổn thương tế bào gan vừa làm tắc mật, bao gồm các thuốc: kháng sinh (clindamycin, bactrim, sulfonamid, nitrofurantoin), chống động kinh (phenobarbital, phenytoin, carbamazepin); chữa tăng huyết áp (catopril, enalapril, verapamil); chống trầm cảm (amitriphtylin, trazodon); chống dị ứng (cyproheptadin); chữa ung thư tuyến tiền liệt (flutamid).

Việc chia nhóm chỉ tương đối. Cách gây độc cho gan của từng loại thuốc còn phức tạp hơn nhiều và biểu hiện độc trên gan phụ thuộc rất nhiều yếu tố: tuổi, giới, hoàn cảnh sống và bệnh mắc phải…

Cách dùng thuốc an toàn cho gan

Tăng men gan chưa hẳn là đã chuyển thành tổn thương gan. Vì vậy khi mới chỉ men gan tăng không nhất thiết phải ngừng thuốc nhưng cần theo dõi chặt chẽ. Khi có các biểu hiện lâm sàng vàng da, suy gan cấp phải ngừng thuốc ngay để tránh các diễn biến nghiêm trọng. Kết hợp cả hai yếu tố là cách tốt nhất để rút ra cách xử lý phù hợp.

Một thuốc chỉ gây độc cho gan ở liều xác định (thường cao gấp nhiều lần liều thường dùng và kéo dài) vì vậy chỉ dùng thuốc theo liều lượng và thời gian cho phép.

Việc dự đoán thời gian thời gian xảy ra, mức độ hại gan do thuốc trên từng người bệnh rất khó. Nên khi dùng những thuốc đã nằm trong danh mục gây độc cho gan cần tuân thủ chặt chẽ lời khuyên của bác sĩ.

DS. Vũ Trung Hải

Gửi bình luận

Lên đầu trang Xuống cuối trang