Chế độ ăn uống dành cho bệnh nhân xơ gan

Xơ gan là một bệnh gạn mạn tính được đặc trưng bởi sự thay thế mô gan bằng mô xơ, sẹo và sự thành lập các nốt tân sinh dẫn đến mất chức năng gan. Một chế độ ăn uống hợp lý giúp bệnh nhân cải thiện được các triệu chứng và phòng ngừa được các biến chứng, đồng thời không làm tăng gánh nặng cho gan.

thuc pham xo gan

Lá gan nằm bên phải ổ bụng, ngay dưới cơ hoành, nặng khoảng 1,2 – 1,5 kg. Giữ vai trò quan trọng trong việc dự trữ và chuyển hóa các chất dinh dưỡng trong cơ thể, tổng hợp nên các protein cần thiết, tạo mật để tiêu hóa thức ăn và giải độc cho cơ thể. Khi gan bị tổn thương, các chức năng này sẽ rối loạn. Đặc biệt, khi bị xơ gan giai đoạn muộn sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Diễn biến của bệnh xơ gan

Triệu chứng bệnh xơ gan khá đa dạng, tùy theo giai đoạn của bệnh, nguyên nhân gây bệnh, hoàn cảnh sống và bệnh lý kèm theo mà có những biểu hiện khác nhau ở mỗi người.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng gì rõ ràng, người bệnh chỉ cảm thấy mệt mỏi, một số người cảm thấy chán ăn, khó tiêu, buồn nôn và sợ những thức ăn có nhiều dầu mỡ. Đến khi bệnh nặng hơn người bệnh có thể thấy đau tức bụng vùng dưới sườn bên phải và vàng mắt, vàng da.

Khi bệnh đã nặng, chức năng gan sẽ suy giảm nghiêm trọng. Bệnh nhân sẽ thấy bụng ngày càng to ra do ứ nước, đó là hiện tượng cổ trướng. Bệnh nhân xơ gan có thể bị nguy hiểm đến tính mạng khi các biến chứng của xơ gan xảy ra như: hôn mê gan, suy thận, nôn ra máu do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản…

Y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ trong điều trị bệnh gan. Tuy nhiên, vẫn chủ yếu tập trung vào loại bỏ nguyên nhân, điều trị triệu chứng và làm chậm tiến triển của bệnh, không thể loại bỏ tổ chức xơ hóa đã hình thành. Vì vậỵ, bên cạnh việc điều trị tích cực cần có chế độ ăn uống hợp lý giúp bệnh nhân cải thiện được các triệu chứng và phòng ngừa được các biến chứng, đồng thời không làm tăng gánh nặng cho gan.

Chế độ ăn uống đúng cách giúp bệnh ổn định

Chế độ ăn cho bệnh nhân xơ gan cần cân đối giữa các thành phần như chất đường, chất đạm, rau và các loại trái cây, nên ăn nhiều rau xanh và các thực phẩm giàu kali như chuối tiêu, đu đủ, rau ngót, rau lang…

Người bị xơ gan có nhu cầu về chất đạm tương tự như người bình thường. Trung bình người lớn cần mỗi ngày khoảng 1g protein cho mỗi kg cân nặng, nghĩa là một người nặng 50kg cần khoảng 50g protein. Những thức ăn có nhiều chất đạm là thịt và các sản phẩm chế biến từ thịt (thịt lợn nạc chứa 19% protein, còn thịt bò, gà lần lượt là 21% và 20,3%), cá (16%  20,1%), trứng (13%  15%), sữa (3%), ngũ cốc (8%). Khi bệnh nhân xơ gan bị lơ mơ hay hôn mê, phải ngưng ăn chất đạm hoàn toàn vì lúc này nếu vẫn bổ sung chất đạm cho người bệnh thì sẽ gây nguy hiểm cho người bệnh.

  • Bệnh nhân bị cổ trướng phải hạn chế ăn muối, nước mắm và các loại thức ăn mặn. Lúc này không ăn quá 6g muối / ngày.
  • Hạn chế mỡ động vật, thay mỡ động vật bằng dầu và bơ thực vật. tránh các loại thức ăn và các cách chế biến làm cho bệnh nhân khó dung nạp như phủ tạng động vật, lòng đỏ trứng, gừng, tỏi, ớt, hạt tiêu, bắp cải, rượu, bia, cà phê, trà đặc…
  • Tuyệt đối không được uống rượu, bia và các chất có cồn bởi vì nếu uống rượu sẽ làm cho biến chứng như giãn tĩnh mạch thực quản xảy ra, gây nguy hiểm cho người bệnh khi xảy ra hiện tượng nôn ra máu.

Phòng bệnh xơ gan

Tổn thương trong bệnh xơ gan không thể phục hồi, việc điều trị hiện nay nhằm cứu vớt lấy phần gan còn khỏe mạnh. Vì vậy, phòng bệnh xơ gan là biện pháp ưu tiên hàng đầu để giữ cho lá gan khỏe mạnh. Bao gồm thực hiện tốt các công việc sau:

  • Tiêm phòng văcxin viêm gan B cho trẻ em và những người lớn chưa bị bệnh.
  • Có lối sống lành mạnh, không lạm dụng rượu bia.
  • Tránh ăn thức ăn sống, nên ăn chín uống sôi để không bị nhiễm ký sinh trùng.
  • Lựa chọn thực phẩm sạch, đảm bảo an toàn thực phẩm để phòng ngừa nhiễm các hóa chất, phẩm màu độc hại gây tổn hại gan.
  • Không dùng thuốc ảnh hưởng gan khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Đối với những người đã bị viêm gan B hoặc C mạn tính cần theo dõi định kỳ 3 hoặc 6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm những trường hợp viêm gan đang tiến triển, nhằm hạn chế các biến chứng nặng như xơ gan và ung thư gan.

Cần theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây viêm gan do các nguyên nhân khác như suy tim, tắc mật…

BS. Trần Anh Ngọc

Gửi bình luận

Lên đầu trang Xuống cuối trang