Chăm sóc bệnh nhân xơ gan như thế nào?

Tổn thương do xơ gan không thể phục hồi, việc điều trị tập trung vào loại bỏ nguyên nhân gây bệnh và cứu lấy phần gan còn khỏe, kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng và sinh hoạt nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp bệnh ổn định.

cham soc xo gan

Xơ gan là gian đoạn cuối của các quá trình bệnh lý mạn tính ở gan, với nhiều biến chứng trầm trọng, có thể đe dọa mạng sống. Tuy không thể hồi phục các tổn thương xơ hóa nhưng việc phát hiện để điều trị sớm, tránh những lao động nặng nhọc và tuân theo một chế độ ăn uống hợp lý có thể giúp bệnh nhân cải thiện các triệu chứng và phòng ngừa biến chứng.

Chế độ chăm sóc và nghỉ ngơi hàng ngày

Bệnh nhân cần được nghỉ ngơi tuyệt đối trong những đợt xơ gan tiến triển phải nhập viện điều trị. Trong nhiều tháng sau khi ra viện, không lao động nặng nhọc, chỉ nên làm các công việc nhẹ để tránh cho gan phải hoạt động quá sức.

Hàng ngày, cần vệ sinh mũi miệng sạch sẽ đặc biệt là khi có chảy máu cam, chảy máu chân răng để đề phòng nhiễm khuẩn và tạo cảm giác ăn ngon miệng hơn.

Với những người bệnh xơ gan giai đoạn cuối, cơ thể mệt mỏi nhiều, nên chú ý tạo không gian thoáng mát, yên tĩnh, hạn chế người ra vào thăm hỏi nhiều. Phù là dấu hiệu rõ rệt và thường gặp nhất ở giai đoạn này: hai chân sẽ to hơn bình thường, đi lại nặng nề. Ăn uống kém, chức năng tổng hợp protein giảm dẫn đến lượng protein máu giảm làm cho nước thoát ra ngoài tế bào gây phù. Khi nằm, cần cho người bệnh kê cao chân (cao hơn so với tim). Ở tư thế này, sẽ góp phần cải thiện tình trạng phù của người bệnh.

Theo dõi cân nặng của người bệnh hàng tuần là cách để kiểm tra xem tình trạng phù và cổ trướng của người bệnh có giảm hay không. Ở bệnh nhân nặng khi cổ trướng quá nhiều làm bụng chướng căng to, gây khó thở cho người bệnh. Lúc này, cần cho người bệnh đến cơ sở y tế để bác sĩ sẽ xem xét cần thiết chọc hút dịch cổ trướng ra ngoài, giúp người bệnh dễ chịu hơn.

Dấu hiệu tiền hôn mê gan như thay đổi bất thường về tinh thần của bệnh nhân có thể đang vui rồi lại buồn, thờ ơ, mất định hướng về không gian và thời gian, mất khả năng tập trung tư tưởng; nếu đặt cẳng tay thẳng góc với cánh tay và mặt giường sẽ thấy bàn tay run không đều.

Một biến chứng khác là xuất huyết tiêu hóa với dấu hiệu môi nhợt nhạt, niêm mạc mắt kém hồng, đại tiện phân đen… Khi phát hiện ra các dấu hiệu này thì phải báo ngay với bác sĩ để có biện pháp xử trí kịp thời.

Thực hiện ăn uống cân bằng dinh dưỡng

Chế độ ăn giàu calo (2.500 – 3.000kcalo/ngày), cân đối giữa các thành phần: chất đường, chất béo, đạm, rau và trái cây.

Người bị xơ gan có nhu cầu về chất đạm khoảng 100g protein mỗi ngày (*) Những thức ăn có nhiều chất đạm là thịt và các sản phẩm chế biến từ thịt (chứa 20% protein), cá (20%), trứng (13%), ngũ cốc (10%), sữa (3%). Nhưng đối với người bệnh xơ gan giai đoạn muộn (mất bù) thì cần chú ý là phải hạn chế thực phẩm giàu đạm, đề phòng hôn mê gan.

Rau và trái cây tươi là nguồn cung cấp vitamin và các khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể. Có thể thay nước uống hàng ngày bằng nước nhân trần, atiso, dứa dại… có tác dụng mát gan, lợi mật rất tốt cho người bệnh xơ gan .

Nên dùng dầu thực vật, tránh dùng mỡ động vật, những thực phẩm lạ, dưa cà muối, thức ăn lên men… dễ gây dị ứng, rối loạn tiêu hóa. Thức ăn chế biến chín, đảm bảo vệ sinh, hợp khẩu vị. Các món ăn nên thay đổi ở các bữa, chia nhỏ khẩu phần ăn, cho người bệnh ăn 4 – 5 bữa một ngày để gan không phải làm việc quá sức, thức ăn được hấp thu tốt hơn, tránh được rối loạn tiêu hóa.

Cần ăn hạn chế muối hoặc ăn nhạt hoàn toàn khi có phù và cổ trướng nhiều. Vì lượng muối đưa vào cơ thể nhiều sẽ gây tích nước trong tế bào, càng làm cho tình trạng phù tăng lên.

Khi dùng một số thuốc lợi tiểu sẽ làm mất kali máu, khiến tình trạng người bệnh tồi tệ hơn. Khuyến khích người bệnh ăn tăng cường thực phẩm giàu kali (chuối, đậu nành, cà rốt, nước cam, đu dủ…), sẽ bổ sung lượng kali đã mất.

Phòng bệnh ngay từ khi gan còn khỏe

Tất cả những bệnh nhân gan – mật, kiêng rượu bia là cách tốt nhất cứu lấy gan khi chưa quá muộn. Đối với bệnh nhân viêm gan virus mạn tính, nên theo dõi định kỳ 3 hoặc 6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm những trường hợp viêm gan đang tiến triển, nhằm hạn chế các biến chứng nặng như xơ gan và ung thư gan. Cần theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây viêm gan do các nguyên nhân khác.

Để phòng bệnh xơ gan, nên hạn chế uống rượu bia, thuốc lá và tiêm phòng viêm gan B, cần tiêm phòng sớm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Có chế độ ăn uống hợp lý, cân đối dinh dưỡng và lựa chọn các bài tập thể dục thể thao hàng ngày phù hợp điều kiện công việc và sức khỏe của bạn.

Theo Bác sĩ Xuân Trường

Gửi bình luận

Lên đầu trang Xuống cuối trang