Các chức năng sinh lý của gan

Gan giữ vai trò là cửa ngõ cơ thể, bảo vệ cơ thể khỏi các vi khuẩn gây bệnh và thanh lọc các độc tố. Bên cạnh đó gan cũng chuyển hóa và duy trì ổn định các chất dinh dưỡng cho cơ thể hoạt động. Ngoài ra còn sản xuất mật giúp hấp thu chất béo. Như vậy, gan giữ vai trò quan trọng cho sự sinh tồn của cơ thể.

Chức năng của gan đối với cơ thể

Gan là tạng lớn nhất cơ thể, nặng từ 1,2 – 1,5kg, giữ nhiều vai trò quan trọng khác nhau trong việc duy trì sức khỏe của chúng ta. Thực phẩm hấp thụ từ hệ thống tiêu hóa, sẽ được gan chuyển hóa thành nhiều thể loại rồi được dự trữ dưới nhiều hình thức khác nhau. Các nhiên liệu dự trữ này sẽ được mang ra dùng trong lúc chúng ta không ăn uống hoặc nhịn đói. Bao gồm chuyển hóa chất đường, chất béo, protein…

Chuyển hóa đường

Ðường là nguồn năng lượng chính cho não, hồng cầu, cơ và thận. Khi sự cung cấp nhiên liệu và thức ăn từ hệ thống tiêu hóa bị gián đoạn, sự sống còn của các tế bào và cơ quan kể trên sẽ hoàn toàn lệ thuộc vào gan. Trong thời gian “nhịn ăn” này, gan là cơ quan chính chế tạo và cung cấp chất đường cho cơ thể, nhất là cho não.

Nhiều người Việt Nam, vì thiếu phân hóa tố lactase, nên không thể tiêu hóa được chất sữa (chứa nhiều đường lactose). Những người này thường bị sình bụng, đau quặn bụng hoặc tiêu chảy sau mỗi lần uống sữa hoặc tiêu thụ các sản phẩm pha chế từ sữa.

Tinh bột (starch) cũng là một dạng chất đường trong nhiều loại thực vật khác nhau như gạo, mì, khoai,… Khi chúng ta ăn cơm, tinh bột từ gạo sẽ được chuyển hóa thành nhiều loại đường khác nhau. Vì thế, khi tiêu thụ thức ăn với nhiều tinh bột, chất đường trong máu của chúng ta sẽ tăng lên chậm chạp hơn, so với trường hợp nếu chúng ta uống một ly nước nho với toàn là đường đơn.

Chuyển hóa chất béo

Acid béo là một trong những nguồn năng lượng quan trọng nhất được dự trữ trong cơ thể chúng ta và cũng là thành phần cơ bản của nhiều loại mỡ (lipid) quan trọng, kể cả chất triglyceride. Các loại mỡ này có thể được so sánh như những viên gạch của một căn nhà. Vì thế, khi gan bị tổn thương, “nhà” sẽ bị rạn nứt, dễ đổ vỡ.

Gan cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc tiếp thu và biến chế các chất mỡ và cholesterol đến từ thức ăn. Những chất mỡ này không những chỉ là những nguồn nguyên liệu quý báu khi đói, mà còn là những thành phần cơ bản của nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể. Sự điều chỉnh các chất mỡ này là một trong những yếu tố quan trọng bảo vệ cơ thể chúng ta trước nhiều bệnh tật.

Chuyển hóa chất đạm

Gan là cơ quan chính trong việc hấp thu và chuyển hóa chất đạm. Mỗi ngày gan tạo ra khoảng 12g chất albumin, một trong những chất đạm quan trọng nhất trong cơ thể. Khi gan bị xơ, chất albumin giảm dần, dễ đưa đến phù toàn thân.

Ngoài ra, gan là cơ quan chính bào chế những yếu tố đông máu. Khi gan bị viêm lâu năm, sự đông đặc của máu trở nên khó khăn, người bệnh dễ bị chảy máu. Hơn nữa, khi thiếu chất đạm, bệnh nhân viêm gan sẽ dễ bị nhiễm trùng và các vết thương sẽ khó lành hơn.

Đào thải chất độc

Gan và thận là hai cơ quan chính trong cơ thể có khả năng loại bỏ các độc tố. Những độc tố dễ tan trong nước sẽ được loại bỏ qua thận. Những độc tố tan trong mỡ sẽ được biến chế bởi những tế bào gan thành những chất kém nguy hiểm hơn, hoặc dễ hòa tan trong nước hơn. Khi gan bị bệnh, những độc tố sẽ ứ đọng lại trong cơ thể mag gây các triệu chứng: nổi mụn nhọt, ngứa ngáy, vàng da, sạm da,… nặng hơn có thể ngộ độc não và nhiều cơ quan khác (tim, thận, tụy,…) gây hôn mê và tử vong.

Sản sinh ra mật

Mật sau khi được tạo thành từ tế bào gan sẽ theo đường mật ra khỏi gan và dự trữ tại túi mật. Sau mỗi bữa cơm, chất mật sẽ theo ống dẫn mật đi xuống tá tràng, giúp cơ thể tiêu hóa và hấp thu chất béo.

Khả năng sinh mật của người bị xơ gan sẽ từ từ giảm dần gây ra trở ngại trong vấn đề hấp thụ chất mỡ và chất béo. Vì thế, họ sẽ dần dần sụt cân rồi trở nên thiếu dinh dưỡng cũng như thiếu những vitamin tan trong mỡ như vitamin A, D, E, K. Khi thiếu vitamin K, họ sẽ dễ bị chảy máu hơn.

Tóm lại, gan đóng nhiều vai trò quan trọng trong việc bảo tồn sức khỏe của chúng ta. Gan được so sánh như người lính dũng cảm, canh gác những tiền đồn, giao tranh và phân giải tất cả các độc tố đến từ hệ thống tiêu hóa, cũng như những cặn bã từ những cơ quan khác trong cơ thể.

Thu Minh sưu tầm

Gửi bình luận

Lên đầu trang Xuống cuối trang