Bệnh gan nhiễm mỡ dễ dẫn đến xơ gan, ung thư gan

Thói quen ăn uống nhiều đồ xào rán, uống nhiều rượu bia cùng với lối sống lười vận động, làm mỡ tích tụ trong gan, chèn ép và hủy hoại tế bào gan mà hình thành quá trình viêm gan mạn tính dẫn tới xơ gan.

xo gan

Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ là khi tế bào gan tích tụ quá nhiều chất béo, to lên, trơn láng và có màu nhạt hơn bình thường. Nếu chất béo (phần lớn là triglyceride) tích tụ quá 5% trọng lượng gan được xem là gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ được chia thành hai loại:

Loại bọc lớn (Macrovesicular): các giọt mỡ lớn làm phình tế bào gan lên và đẩy nhân tế bào sang một bên.

Loại bọc nhỏ (Microvesicular): các giọt mỡ nhỏ tích tụ nhưng không đẩy lệch nhân tế bào gan.

Những nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ do thừa cân, béo phì: Những người thừa cân, béo phì thường có thói quen ăn uống vượt quá nhu cầu của cơ thể. Khi đó “phần thừa” sẽ được chuyển hóa thành mỡ để dự trữ năng lượng. Mỡ “tập trung” dưới da gây nên béo phì, “lang thang” trong máu gây chứng mỡ máu cao và lắng đọng tại gan gây nên bệnh gan nhiễm mỡ. Theo thống kê, người béo bụng, béo phì có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ cao gấp 4-5 lần so với những người bình thường.

Gan nhiễm mỡ do uống nhiều bia rượu: Chất cồn trong bia rượu tuy không tạo ra năng lượng, cũng không chuyển hóa thành chất béo tại gan, nhưng lại là tác nhân làm “nhiễu sóng” chuyển hóa mỡ tại gan. Thời gian uống và lượng cồn trong bia rượu tỷ lệ thuận với lượng mỡ trong gan. Gan nhiễm mỡ do rượu bia thường đi kèm với những tổn thương tại gan (tạo thành các vết sẹo) khiến bệnh dễ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan…

Gan nhiễm mỡ do nguyên nhân khác: Có rất nhiều thuốc có thể gây nhiễm mỡ cho gan nếu không được sử dụng đúng chỉ định, hoặc sử dụng liều cao kéo dài như corticoid, amiodarone… Ngoài ra, các bệnh lý rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, mỡ máu, gút… cũng làm tăng nguy cơ thâm nhiễm mỡ tại gan và gây nên bệnh gan nhiễm mỡ mãn tính, khó điều trị.

Làm sao biết gan bị nhiễm mỡ?

Bệnh gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng gì, đa số người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám sức khỏe. Đến khi tốc độ lắng đọng mỡ trong gan xảy ra nhanh, làm cho gan “béo nhanh”, bề mặt gan căng ra thì bạn có cảm giác đau tức hoặc nặng ở vùng hạ sườn phải. Kéo theo đó là men gan tăng cao, các triệu chứng xuất hiện nhiều hơn như vàng da, mụn nhọt, ngứa, dị ứng, mề đay…

Đối với “gan nhiễm mỡ” dạng bọc lớn thường được phát hiện qua khám định kỳ với dấu hiệu gan to đều không đau, trơn láng ở người nghiện rượu, béo phì hay đái tháo đường. Các xét nghiệm về gan cũng ít cho thấy gì bất thường ngoại trừ đôi khi có tăng nhẹ men gan SGOT, SGPT và Phosphatase alkaline. Siêu âm hiện được xem là phương tiện chẩn đoán đơn giản, tiện lợi, rẻ tiền nhưng hữu hiệu.

Bên cạnh đó xét nghiệm chính xác nhất để chẩn đoán là làm sinh thiết gan. Dù ít được dùng đến, nhưng đôi khi phương tiện chẩn đoán này cũng cần thiết trong những trường hợp ngộ độc bởi các độc tố cho gan hay những bệnh lý về biến dưỡng chưa rõ.

Đối với bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ hay có triệu chứng mệt mỏi, nôn ói sau đó vàng da, hạ đường huyết và rối loạn đông máu nội mạch lan tỏa.

Sự thâm nhiễm mỡ ở gan kéo dài làm giảm quá trình “tiêu hủy” acid béo ở gan, tế bào gan bị “biến dạng” và chức năng gan bị suy giảm. Người bị gan nhiễm mỡ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến nguy cơ như xơ gan, thậm chí là ung thư gan…

Phòng tránh gan nhiễm mỡ bằng cách nào?

Bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ thường phục hồi và tiến triển tốt, tuy một số chất độc cho gan như: carbon tetrachloride có thể gây ra xơ gan nhưng không phải ở tất cả các trường hợp.

Với bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn có thể phục hồi bình thường ngay cả trong trường hợp nặng. Riêng trường hợp do nghiện rượu có thể đi kèm với viêm và hoại tử tế bào gan, dẫn đến xơ gan thì không có thuốc đặc trị ngoài cách loại trừ các nguyên nhân như: nghiện rượu và các rối loạn chuyển hóa (đái tháo đường, tăng mỡ máu,…).

Để phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ, chúng ta nên hạn chế tối đa dùng bia rượu, ăn uống điều độ tránh béo phì, tránh một số thuốc có tác dụng độc cho gan. Nếu buộc phải dùng thuốc, nên hỏi bác sĩ để cân nhắc giữa cái lợi và hại của thuốc. Khám sức khỏe định kỳ 1 – 2 lần mỗi năm để phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh tật của cơ thể, nhất là các bệnh về gan mật. Bên cạnh đó cần có lối sống lành mạnh, sinh hoạt nghỉ ngơi điều độ, không thức quá khuya và tập thể dục tối thiểu 30 phút mỗi ngày sẽ giúp lá gan của bạn luôn khỏe mạnh.

BS. Hồ Văn Cưng

Gửi bình luận

Lên đầu trang Xuống cuối trang